امروز: ۲۳ آذر ۱۳۹۷ -
کد خبر: ۹۶۹۶۴
۳۰ آبان ۱۳۹۷ - ۱۰:۰۲
سالمندان مازندران در حالی 11.4 درصد جمعیت را تشکیل می‌دهند که میانگین جمعیت سالمند کشور زیر 10 درصد –حدود 9.28 درصد- است. این آمار وقتی فرزندآوری یک جامعه روندی کاهش داشته باشد، بیشتر هم خواهد شد. به گفته کارشناسان نرخ باروری در ایران حدود 1.7 است و اگر با همین نرخ، فرزندآوری در ایران ادامه یابد، تا سال 1420 رشد جمعیت ایران به صفر می‌رسد.
■تیترامروز/ اشکان جهان‌آرای: جمعیت ایران در دو دهه اخیر به دلیل شیوع پدیده تک‌فرزندی و کاهش میل زوج‌ها به فرزندآوری در مسیری به سمت سالمندی پیش می‌رود. بر اساس آمارهای سرشماری سال 1395، حدود 9.3 درصد جمعیت کشور را سالمندان تشکیل می‌دهند که پیش‌بینی می‌شود در صورت تداوم روند کنونی در فرزندآوری و آمار ولادت‌ها، این نرخ در سال 1429 به 30 درصد هم برسد. همین آمارها نشان می‌دهند که میانگین سنی مردم ایران از 29.8 سال در سال 1390 به 31.1 در سال 1395 رسیده است. به عبارتی ساده‌تر جامعه ایران پس از 5 سال 1.3 سال پیرتر شد و این یعنی جامعه با سرعت قابل توجهی به سمت پیر شدن حرکت می‌کند. سرعتی که در برخی استان‌ها بیشتر از سایر نقاط کشور است و به صورت مستمر طی سال‌های اخیر مشاهده می‌شود. مازندران هم یکی از همین استان‌هاست که با سرعت به سمت پیر شدن حرکت می‌کند.

در شرایطی که استان محروم و خشکی مانند سیستان و بلوچستان از نظر میانگین سنی با 23.5 سال جوان‌ترین استان کشور محسوب می‌شود، مازندران با موقعیت مناسب محیط زیستی و حتی اقتصادی، در بین 3 استان پیر کشور قرار دارد. نکته قابل توجه این که هرمزگان با شرایط اقلیمی و اجتماعی نزدیک به سیستان‌وبلوچستان با 27.1 سال و کهگیلویه و بویراحمد نیز به عنوان یکی دیگر از استان‌های کم‌برخوردار کشور با 28.6 سال از نظر میانگین سنی جوان‌ترین استان‌های کشور هستند. در این رتبه‌بندی 3 استان انتهایی جدول جوان‌ترین استان‌ها، 3 استان همسایه و دارای شرایط اجتماعی مناسب هستند. گیلان با میانگین سنی 35.5 پیرترین استان کشور است و مازندران با میانگین سنی 34 سال دومین استان سالمند کشور محسوب می‌شود. تهران هم با 33.2 سال میانگین سن جمعیتی سومین استان پیر کشور است.

افزایش تعداد سالمندان
همه این آمارها اثبات می‌کنند که شرایط اجتماعی مازندران از نظر رشد جمعیت و نرخ ولادت‌ مناسب نیست. این ارقام زمانی پیری مازندران را شفاف‌تر نشان می‌دهند که به آمارهای بیان شده از قول رئیس سازمان بهزیستی مازندران دقت بیشتری داشته باشیم. به گفته «سعید آرام»، سالمندان مازندران در سال 1390 با نزدیک به 390 هزار نفر، حدود 9.8 درصد جمعیت مازندران را تشکیل می‌دادند که این رقم در سال 1395 با رشدی بیش از 50 هزار نفری به 374 هزار نفر رسید و نرخ جمعیت سالمند استان را به 11.4 درصد رساند.

وی معتقد است که بالا رفتن آمار جمعیت سالمندی در مازندران نشان دهنده افزایش سطح رفاه اجتماعی در این استان است. اما روی دیگر این اظهار نظر مدیرکل بهزیستی مازندران، کم شدن تعداد ولادت و فرزندآوری در مازندران است که سبب می‌شود میانگین سنی جمعیت در این استان افزایش یابد و جمعیت مازندران با سرعت بیشتری نسبت به سایر استان‌ها به سمت پیری حرکت کند.

سالمندان مازندران در حالی 11.4 درصد جمعیت را تشکیل می‌دهند که میانگین جمعیت سالمند کشور زیر 10 درصد –حدود 9.28 درصد- است. این آمار وقتی فرزندآوری یک جامعه روندی کاهش داشته باشد، بیشتر هم خواهد شد. به گفته کارشناسان نرخ باروری در ایران حدود 1.7 است و اگر با همین نرخ، فرزندآوری در ایران ادامه یابد، تا سال 1420 رشد جمعیت ایران به صفر می‌رسد. نرخ باروری عبارت از تعداد فرزندانی است که جانشین والدین می‌شوند که با این تعریف با توجه به شیوع پدیده تک‌فرزندی و بی‌میلی خانواده‌ها به داشتن فرزند دوم، باید منتظر کاهش این نرخ در کشور باشیم.

کاهش ولادت‌
 بخش نگران کننده این آمار برای مازندران، قرار داشتن این استان در بین 5 استان دارای کمترین نرخ ولادت است. آمارهای سازمان ثبت احوال نشان می‌دهد که در سال 1396 استان‌های سیستان و بلوچستان، خوزستان، خراسان رضوی، هرمزگان و خراسان جنوبی بیشترین میزان ولادت‌ها را داشتند و استان‌های گیلان، مازندران، مرکزی، البرز و سمنان در رده‌های نخست جدول کمترین ولادت‌ها قرار دارند.

مسأله بی‌میلی به فرزندآوری در مازندران از چند سال پیش هم مورد توجه مسئولان و کارشناسان قرار گرفت. تا جایی که در روزهای پایانی سال 1393 و ابتدایی سال 1394 مسئولان دانشگاه علوم پزشکی مازندران تصمیم گرفتند پویشی با نام «فرزندآوری در مازندران» تشکیل دهند. اقدامات مشابهی نیز در تمام این سال‌ها از سوی نهادهای اجرایی مرتبط با مسائل اجتماعی از جمله بهزیستی و استانداری انجام شد. اما آمارها نشان می‌دهد خروجی آن نتوانست هدفی باشد که مسئولان استان در این چند سال به دنبال آن بودند.

رشد تک‌فرزندی در مازندران
مرکز آمار ایران سال 1394 بر اساس آمارهای سرشماری سال‌های 1365 و 1390 گزارشی را منتشر کرد که سیر رشد تعداد خانواده‌های تک فرزند در کشور را نشان می‌دهد. در این پژوهش مشخص شده که تعداد خانواده‌های تک فرزند از یک میلیون خانوار در سال 1365 به 6میلیون و 50 هزار خانوار در سال 1390 رسید که باز هم دو استان همسایه شمالی، یعنی گیلان و مازندران در این مسیر سهم قابل توجهی دارند. طبق آمارها در سال 1390 نزدیک به 61 درصد خانواده‌های شهری مازندران و حدود 56 درصد خانواده‌های شهری گیلان تک فرزند بودند. این در حالی است که سال 1385 حدود 28 درصد خانوارهای مازندران و 30.5 درصد خانواده‌های جمعیت شهری گیلان تک فرزند بودند. یعنی مازندران در 5 سال 1385 تا 1390 رشد بیشتری در تعداد خانواده‌های تک‌فرزندی را نسبت به گیلان تجربه کرد و از این استان سبقت گرفت.

نگاهی به رده‌بندی استان‌های دارای میانگین سنی بالا و استان‌های جوان کشور و همچنین تعداد ولادت‌ها در استان‌های بالا و پایین جدول موالید، رابطه‌ای بین میزان برخورداری از امکانات، سطح سواد اجتماعی و توسعه‌یافتگی با تعداد ولادت‌ها را نشان می‌دهد. در زمینه میانگین سنی، 3 استان گیلان، مازندران و تهران هم از ضریب امکانات بالاتری نسبت به استان‌های جوان کشور برخوردار هستند و هم از نظر فعالیت‌های اجتماعی و باسوادی در بین استان‌های بالای جدول قرار دارند. برای نمونه مازندران بیشترین میزان ضریب نفوذ اینترنت را در کشور به خود اختصاص داده است و با سوادترین استان کشور است، اما از نظر جمعیتی وضعیت مناسبی ندارد. گیلان نیز در این زمینه شرایط مناسبی دارد و وضعیت تهران هم نیازی به توضیح ندارد. کارشناسان و پژوهش‌های انجام شده رابطه‌ بین میزان تحصیلات جامعه و زنان با کاهش تعداد فرزند را نیز بررسی کرده‌اند که نشان می‌دهد به طور نسبی با افزایش سطح تحصیلات زنان، امكان بروز پدیده‌ تك‌فرزندی در بین آن‌ها افزایش می‌یابد.

به این عامل البته باید مواردی مانند مهاجرت‌ها به استان، تغییر سبک زندگی، تاثیرپذیری از فرهنگ‌های وارداتی و مهم‌ترین مسأله و ریشه تک‌فرزندی یعنی مسائل اقتصادی را نیز افزود. هزینه‌های زندگی در استان‌های گیلان و مازندران تقریبا بالاتر از بسیاری از استان‌های دیگر است و همین امر سبب می‌شود که والدین میلی به داشتن فرزند دوم نداشته باشند. بررسی ریشه‌های این پدیده و حضور دائمی مازندران و گیلان در صدر آمارهای نگران‌کننده جمعیتی به پژوهش‌های گسترده و طولانی‌ زیادی نیاز دارد. اما یک نکته در این بین شفاف است و آن هم این که مازندران و گیلان با سرعت پیر می‌شوند. کاهش نیروی کار جوان برای استان‌هایی که در حال از دست دادن محیط زیست‌شان هم هستند، خطری جدی است.


نظرات شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
بازماندگان فاجعه روهینگیا‎ افتتاح اولین هتل زیرزمینی جهان تماشای تصاویر زیبای زمین از بالا پاییز در کشورهای دیگر چه شکلی است؟ عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ کابوی آمریکایی عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ رقصنده نقاب‌دار عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ برداشت چای مسابقات ملی رباتیک و هوش مصنوعی چین
فیلم/ صحنه های سانسور شده بازی ایران_اسپانیا فیلم/ زیباترین گل های جام جهانی تا این لحظه امیرعباس کچلیک: ماهی ۵۰ میلیون درآمد دارم اشک ها و لبخندهای فینال لیگ قهرمانان عمل جراحی بهداد سلیمی با موفقیت انجام گرفت+ویدیو مراسم حرکت میلیونی عاشقان حرم اباعبدالله الحسین(ع) + فیلم همایش شیرخوارگان حسینی + فیلم قافله سالار داره میاد خدا کنه برگرده + فیلم نوحه خوانی سردار همدانی در ظهر عاشورا + فیلم