امروز: ۲۱ آذر ۱۳۹۷ -
کد خبر: ۹۱۷۰۹
۰۵ مهر ۱۳۹۷ - ۰۹:۴۰
گزارش تیترامروز از کافه‌نشینی و دلایل و رویکردهای آن
هانیه. ن 29 ساله و کارمند است، او هر روز پس از کار اداره به کافه می‌آید، غذا می‌خورد، سیگار می‌کشد و کتاب می‌خواند. هانیه مهم‌ترین دلیل کافه‌نشینی خود را تمایل به استقلال و گذران وقت در تنهایی می‌داند، او می‌گوید: خارج از کافه و رستوران برای من و بقیه دختران امکانات برابر با مردان برای تفریح وجود ندارد، کافه‌نشینی فرصت تنهایی بدون دغدغه را فراهم می‌کند.


اختصاصی تیترامروز- آتنا فلاحتی:
کافه‌نشینی در ایران قدمتی بیش از 50 سال دارد و نخستین کافه‌ها، پاتوق روشنفکرانی بود که در شکل‌گیری جنبش‌ها و رویدادهای ادبی، سیاسی، اجتماعی و غیره ایران نقش اثرگذاری داشتند. در چند سال اخیر موج کافه‌نشینی فارغ از دلایل شکل‌گیری آن به شهرهای کوچک‌تر نیز سرایت کرده است. شهرهای مازندران نیز با توجه به جمعیت جوان، گردشگرپذیری، توجه بیشتر جوانان به تفریح و همراه شدن با زندگی امروزی با این جریان نو همراه شدند. از کافه‌‌کتاب‌ها تا کافه‌هایی که تنها مکانی برای یک چای نوشیدن و خوش و بش دوستانه است، هر یک از کافه‌ها ویژگی‌های خاص خود را دارند که سبب می‌شود افراد بر اساس سلیقه شخصی، کافه‌ای را برای سپری کردن زمان خود انتخاب کنند.

کافه‌ها که بیشتر با خصوصیاتی مانند دنج بودن، نور کم، موسیقی ملایم، میز و صندلی‌های چوبی، تابلوهای نقاشی، کتابخانه‌هایی کوچک با کتاب‌های ادبی و هنری و چند روزنامه روز و مانند اینها شناخته می‌شوند، بیشتر در مکان‌هایی کم رفت‌و‌آمد و دور از مرکز شهر قرار دارند، دلیل این امر شاید نیاز به خلوت و تنهایی در کنار دور بودن از نگاه آشنایان و خانواده‌ها باشد، چراکه بیشتر مشتری‌های کافه جوانان هستند.

محور اصلی فعالیت در کافه، گفتگو و دورهم‌نشینی همراه با خوردن و آشامیدن است. اصل برقراری ارتباط و گفتگو بیش از هر نیاز دیگری سبب انتخاب کافه به عنوان مکانی برای جمع شدن و همراهی افراد می‌شود، گرچه در چند سال اخیر، سیگار کشیدن را هم باید به دلایل مهم روی آوردن به کافه‌ها اضافه کرد؛ به همین دلیل کافه‌داران بخشی از فضای کافه را به کمک در یا دیوار جداکننده به مشتریان سیگاری اختصاص داده‌اند و یا با افزودن ایوان به فضای بیرونی، توانسته‌اند این افراد را نیز راضی نگه دارند.

انتخاب کافه به عنوان مکانی برای غذا خوردن از دیدگاه اقتصادی نسبت به رستوران نیز به‌صرفه‌تر است، هرچند پدیده جدید تغییر منوی فارسی به انگلیسی به سودآوری برخی کافه‌ها با تکیه بر ناآگاهی برخی مخاطبان کمک می‌کند. نوشیدنی‌هایی مانند قهوه، انواع شیک و دمنوش و غذاهایی که کمتر رنگ و طعم ایرانی دارند در منوی تمام کافه‌ها دیده می‌شود.

** پرسه در میان قهوه و سیگار
بیشتر مشتری‌های کافه‌ها زنان و دختران جوانی هستند که به دلیل سختگیری خانواده‌ها و کمبود فضای تفریحی عمومی برای زنان، به کافه می‌روند. علی. پ مالک یکی از کافه -رستوران‌های جدید و پر رفت‌و‌آمد ساری است و می‌گوید: بیشتر مشتری‌ها 16 تا 23 سال سن دارند و از عصر می‌آیند و 70 درصد آنها نیز، دختران 16 تا 35 سال هستند. دلیل انتخاب کافه برای گذران وقت آزاد، اعتماد خانواده‌ها به مکان عمومی به عنوان مکانی برای تفریح فرزندانشان باشد، چراکه فضای عمومی و درون‌شهری امنیت بیشتری نسبت به سایر تفریح‌های رایج دارد و سبب کاهش نگرانی پدر و مادرها می‌شود.

علی که کافه‌داری در انگلیس را نیز تجربه کرده است ادامه می‌دهد: در مقایسه با اروپا کافه‌نشینی امروز ایرانی‌ها بیشتر جنبه تفریحی و گاه تظاهر به امروزی و مدرن بودن دارد، در اروپا مشتری‌های کافه بیشتر افرادی هستند که به دلیل کار زیاد وارد کافه می‌شوند تا هرچه سریع‌تر غذایی بخورند، قرار کاری‌ای را به نتیجه برسانند و بیشتر این افراد صبح به کافه می‌روند، شاید به این دلیل که نسبت به ما، امکانات تفریحی مناسب و در دسترسی دارند و بیشتر به فکر کار و برطرف کردن دغدغه‌های زندگی هستند تا تفریح و خوشگذرانی. بهترین فعالیت در کافه‌های ایران بحث فرهنگی و سیاسی است که نتورک‌مارکتینگ نیز این روزها به آن اضافه شده است، اما به طور کلی گفتگوی مهم و اثرگذاری انجام نمی‌شود. گرچه افراد زیادی نیز برای مطالعه، قهوه خوردن، انجام کارهای شخصی و استفاده‌ی فرهنگی- اجتماعی از فضای کافه به اینجا می‌آیند.

هانیه. ن 29 ساله و کارمند است، او هر روز پس از کار اداره به کافه می‌آید، غذا می‌خورد، سیگار می‌کشد و کتاب می‌خواند. هانیه مهم‌ترین دلیل کافه‌نشینی خود را تمایل به استقلال و گذران وقت در تنهایی می‌داند، او می‌گوید: خارج از کافه و رستوران برای من و بقیه دختران امکانات برابر با مردان برای تفریح وجود ندارد، کافه‌نشینی فرصت تنهایی بدون دغدغه را فراهم می‌کند.

از او می‌پرسم آیا سیگار کشیدن دلیلی برای کافه‌نشینی او است؟ می‌گوید: یادم نیست از چه زمانی سیگار کشیدن را آغاز کردم اما چه درست و چه نادرست، بخشی از خلاءهای درونی آدم‌های امروزی را پر می‌کند. کمی مکث می‌کند و ادامه می‌دهد: درست است، در بیشتر مواقع برای سیگار کشیدن و پس از آن برای تنها بودن به کافه می‌آیم.

ندا و علی زوج جوانی هستند که هر روز به کافه می‌روند. علی می‌گوید: پیش از ازدواج بخش زیادی از وقت خود را در کافه برای کار، غذا خوردن و دیدن دوستانم سپری می‌کردم، پس از ازدواج تصمیم گرفتم برای جلوگیری از یکنواخت شدن زندگی، با همسرم به کافه بروم تا هم تفریحی سالم داشته باشیم و هم اینکه هریک زمانی برای خلوت و تنهایی خود داشته باشیم.
ندا در ادامه صحبت‌های علی می‌گوید: شاید خنده‌دار به نظر برسد، اما بخشی از بار روانی و خستگی روزانه ما در کافه از بین می‌رود، اینکه مدام مجبور نباشیم برای تفریح به مهمانی و دیدار دوستان برویم یا راهی سینما و پارک و دریا شویم کمک می‌کند تا نیاز هر دو ما به داشتن زمان و محدوده شخصی برطرف شود.

پویان دانشجو است و اوقات بیکاری را به کار در کافه دوستش می‌گذراند، کافه‌ای با وسایل و هویت سنتی که در یکی از خیابان‌های پر رفت‌وآمد ساری قرار دارد. سیگار آزاد است و بیشتر مشتری‌ها بین 15 تا 22 سال سن دارند. پویان از تجربه کافه‌داری خود می‌گوید: بیشتر مشتری‌ها دختر و پسرهای نوجوان و جوانان 22-23 ساله هستند که به دلیل امنیت، کافه را انتخاب می‌کنند، چراکه دوست ندارند با شخصی غریبه در خیابان و مکانی عمومی دیده شوند و مورد بازخواست قرار بگیرند، شاید به همین دلیل است که بیشتر کافه‌ها در مکان‌های پرت و دور از شهر قرار دارند.
 ادامه می‌دهد: دیدارهای دوستانه، نرفتن به کلاس‌های تقویتی که پدر و مادرها با اجبار برای نوجوانان انتخاب می‌کنند و تا اندازه زیادی تمایل به وقت‌گذرانی با دوستان، نسل جدید را به کافه‌ می‌کشاند.

به نظر پویان، نسل جدید گاهی گفتگوهای مهم‌تری نسبت به نسل پیشین با یکدیگر دارند و چنانچه مسیر زندگی آنها از دیدگاه اقتصادی و اجتماعی روشن‌تر باشد، نیازی به فرار از نگاه پدرومادر و اطرافیان در خود احساس نمی‌کنند و این گونه دورهمی‌های جدید عمومی، می‌تواند بستری برای تغییرات مهم زندگی فردی و اجتماعی افراد باشد.

**چراغ روشن کافه‌‌کتاب و کافه‌گالری
گپ و گفتگو در کنار خوردن و آشامیدن برای بسیاری از کافه‌نشینان کافی نیست. به همین دلیل کافه‌کتاب‌ها و کافه‌گالری‌ها‌‌، با ضرورت‌ فراهم ساختن بسترهای فرهنگی، هنری و اجتماعی در فضاهای عمومی برای شماری دیگر از کافه‌گردان به‌وجود آمده‌اند. کافه‌گالری هامون، کافه شهرکتاب و کافه‌کتاب از نخستین نمونه‌های موفقی هستند که با همین رویکرد نظر مثبت مخاطبان ویژه‌ی خود را جلب و نیازهای آنها را برطرف کرده‌اند، این دسته کافه‌ها در کنار کارکردهای مرسوم، فضایی مشترک میان افراد هم‌اندیش برای گفتگو و تعامل‌های فرهنگی و هنری اثرگذار فراهم کرده‌اند تا جریان فرهنگ‌ساز جامعه‌ی کوچک پیرامون خود را در حرکتی پیوسته و آرام با جهانی بزرگ‌تر همسو کنند.

دورهم‌نشینی‌ و هم‌اندیشی نویسندگان و شاعران در مکانی مشترک، برگزاری جلسات فرهنگی- ادبی، لزوم معاشرت هنرمندان در فضای هنری، حضور و آشنایی با جریان‌های روز اجتماعی و افراد وابسته به آن، نقد و گفتگوی هدفمند و مسائلی از این دست مهم‌ترین دلایل گزینش این دسته کافه‌ها است. اقبال عمومی و فعالیت اثرگذار کافه‌کتاب‌ها و کافه‌گالری‌ها در بستر کم جانِ فعالیت‌های اجتماعی استان نشانگر آن است که حمایت از فعالیت و افزایش شمار این گونه کافه‌ها، می‌تواند نقشی اثرگذار در ایجاد و احیای جریان‌های اجتماعی و فرهنگی مازندران داشته باشد.

** ریشه‌ و رویکردکافه‌نشینی در ایران
سید محسن رجبیان، کارشناس ارشد جامعه‌شناسی درباره کافه‌نشینی و دلایل روی آوردن نسل جدید به کافه می‌گوید: کافه‌ها شکل مدرن قهوه‌خانه‌های قدیمی ما هستند که پیشینه آن به دوران صفویه بازمی‌گردد. در گذشته قهوه‌خانه تنها مکانی برای گذران اوقات فراغت مردان نبود، بلکه امور مهم و گوناگونی از خواستگاری تا جنبش‌های روشنفکری در آن جریان داشت. پس از دوران مشروطه و با مهاجرت روشنفکران به اروپا، قهوه‌خانه‌ها شکل امروزی پیدا کردند و به پیروی از کافه‌های اروپا  تلاش کردند تا خود را با جریان نو روشنفکری ایران همسو کنند. اما این اتفاق چنانکه رخ نداد و در نهایت از هدف اصلی نیز دور شد و این واپس‌ماندگی فرهنگی در ایران همچنان وجود دارد. در حقیقت، کافه‌نشینی پیش از فرهنگ آن وارد ایران شد.

رجبیان درباره حضور بیشتر زنان نسبت به مردان در کافه‌ها می‌گوید: در گذشته زنان کمتر در جامعه حاضر می‌شدند، اما مدرنیته شرایط حضور زنان در جامعه را برای به دست آوردن جایگاه اجتماعی با خود به ارمغان آورد. نتیجه آن استقلال بیشتر زنان امروز و تلاش آنها برای داشتن حقوق برابر است.

او درباره رویکرد سیگار کشیدن در کافه‌ها به پیشینه تاریخی آن اشاره می‌کند و می‌گوید: سیگار کشیدن به ریشه‌های تاریخی کافه‌نشینی و قهوه‌خانه بازمی‌گردد که با روشنفکری همراه بود. اما امروز نیاز به استقلال و تمایل به نشان دادن رشد فکری به خانواده و به‌ویژه دوستان در گروه‌های هم سن، سبب شد تا جوانان کورکورانه از ژست روشنفکری تقلید کنند که این امر گاه ناخودآگاه است. همراهی اعضای خانواده با نوجوانان و جوانان و پذیرش نسل جدید می‌تواند در تغییر مسیر موجود به سوی استفاده بهینه از فضای کافه‌ها و ساختن فرهنگ درست آن اثرگذار باشد. در کنار آن با روی کار آمدن کافه‌هایی با رویکردهای فرهنگی و هنری که اهداف ویژه‌ و نقش اثرگذاری در پیوستن افراد به جریان‌هایی اثرگذار جامعه دارند، می‌توان به آینده‌ی این گونه فضاهای اجتماعی خوشبین و امیدوار بود.

**کافه‌نشینی، فرصت یا تهدید
مفهوم کافه‌نشینی در حال سپری کردن دورانی است که دیگر تنها به برطرف کردن نیازهایی مانند خوردن و آشامیدن و گفتگوی اجتماعی بسنده نمی‌کند، مفهومی فراتر که مانندی تیغی دو لبه عمل می‌کند؛ کافه‌نشینی به عنوان یک فرصت، می‌تواند مکانی برای دستاوردهای مهم فرهنگی، اجتماعی و ایجاد بسترهای بزرگ برای آینده‌ای روشن باشد، چراغ کوچکی در گرگ‌ومیش فضاهای فرهنگی و اجتماعی. از دیدگاه دیگر، کافه‌نشینی بدون آگاهی از فرهنگ معاشرت اجتماعی و حضور در فضای عمومی، می‌تواند تهدیدی باشد برای نسلی که در گیرودار مشکلات اجتماعی و اقتصادی امروز ایران، راه دشواری برای گذار از این دوره به دوره‌ای نامعلوم در آینده‌ دارند.



نظرات شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
افتتاح اولین هتل زیرزمینی جهان تماشای تصاویر زیبای زمین از بالا پاییز در کشورهای دیگر چه شکلی است؟ عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ کابوی آمریکایی عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ رقصنده نقاب‌دار عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ برداشت چای مسابقات ملی رباتیک و هوش مصنوعی چین تصاویر روز
فیلم/ صحنه های سانسور شده بازی ایران_اسپانیا فیلم/ زیباترین گل های جام جهانی تا این لحظه امیرعباس کچلیک: ماهی ۵۰ میلیون درآمد دارم اشک ها و لبخندهای فینال لیگ قهرمانان عمل جراحی بهداد سلیمی با موفقیت انجام گرفت+ویدیو مراسم حرکت میلیونی عاشقان حرم اباعبدالله الحسین(ع) + فیلم همایش شیرخوارگان حسینی + فیلم قافله سالار داره میاد خدا کنه برگرده + فیلم نوحه خوانی سردار همدانی در ظهر عاشورا + فیلم