امروز: ۲۸ مهر ۱۳۹۷ -
کد خبر: ۸۱۳۸۷
۲۰ خرداد ۱۳۹۷ - ۱۹:۰۵
با توجه به بررسي‌هاي انجام شده اين گورستان بالغ بر ٢٠ هزارسنگ مزار از دوره تيموري تا عصر حاضر دارد، در بدو ورود به گورستان سنگ‌هاي محرابي شكل قامت بر افراشته، گویا لشكري عظيم را مي‌نمايد و براستي خود بگونه رستاخيزي است در نزد دادار پاك.


به گزارش تیتر امروز، سرزمين كهنسال مازندران با فرهنگ غني و تمدني درخشان و تاريخي، همواره كانون پژوهش‌هاي علمي و تحقيقات باستانشناسي و فرهنگي بوده، شهرستان بهشهر با وجود دو غار هوتو و كمربند كه قدمت حضور انسان را به بيش از ٩ هزار سال قبل از ميلاد مي‌رساند در شمار يكي از برجسته‌ترين آثار اين خطه و نيز گورستان بزرگ سفيد چاه در بخش يانه سر بهشهر كه در نوع خود منحصر به فرد و يگانه است.
با توجه به بررسي‌هاي انجام شده اين گورستان بالغ بر ٢٠ هزارسنگ مزار از دوره تيموري تا عصر حاضر دارد، در بدو  ورود به گورستان سنگ‌هاي محرابي شكل قامت بر افراشته، گویا لشكري عظيم را مي‌نمايد و براستي خود بگونه رستاخيزي است در نزد دادار پاك.
بخش يانه سر جزئي از  منطقه كوهستاني هزارجريب و مهمترين سلسله حكومتي آن با خاندان باونديان است كه به مدت ٨٤٤  سال ( ٩٤ قبل از هجرت سال ٧٥٠ بعد از هجرت) در طبرستان حكومت كردند و علاوه بر آن سلسله‌هاي مختلفي از سادات حسني و حسيني و سادات مرعشي در آمل و سادات مير عمادي در هزارجريب حكمرواني كردند.
در نيمه دوم قرن هشتم هجري قمري دو سيد يكي مير قوام الدين مرعشي در آمل و ديگري مير عمادالدين محمود كه نسبش بعد از هجده نسل به حضرت امام موسي الكاظم (ع) می‌رسد در هزارجريب حكومت كردند.
اساس شكل‌گيري گورستان سفيد چاه با توجه به سنگ مزارهاي قرن هشتم و نهم مربوط به سادات مير عمادي و سادات مرعشي و روزافزوني و ديگر پادشاهان محلي است.
اين گورستان با توجه به ويژگي‌هاي خاص تاريخي و هنري در تاريخ ١٧ اسفند ١٣٨١ به شماره ٧٨٤٥ به ثبت فهرست آثار ملي ايران درآمده است.
در پاييز سال ١٣٨١ طي يك برنامه بررسي و مستند سازي ١٥١ سنگ مزار از روستاي سفيد چاه منطقه هزارجريب و نيز از گورستان‌هاي اطراف شناسايي و مستند سازي گرديد اما توضیحات بیشتر به زبان شهربانو وفائي باستان شناس مازندران:
«شهرستان بهشهر که در طول تاریخ از آن به نام‌های کبود جامه، پنجاه هزار، هزار جریب، کلباد، قره طغان، خرگوران و اشرف یاد شده، از شمال به دریای مازندران و از مشرق به استان گلستان و از جنوب به استان سمنان و از مغرب به شهرستان نکا محدود است و از نظر تقسیمات ادارای دارای سه شهر (بهشهر، خلیل شهر و رستمکلا) و سه بخش و ۶ دهستان است که بخش‌های مرکزی و گلوگاه در منطقه جلگه‌ای و بخش یانه‌سر در ناحیه کوهستانی هزار جریب قرار دارد که گورستان سفیدچاه از بخش یانه‌سر است.
بخش یانه‌سر به دو دهستان عشرستاق به مرکزیت روستای بیشه‌بنه و دهستان شهدا به مرکزیت روستای سفیدچاه است که تا شهر گلوگاه ۳۸ کیلومتر فاصله دارد و رشته کوه‌های آن مابین زارم‌ رود و نکا رود قرار دارد و از نظر زمین شناسی و ژئومورفولوژیکی جز مناطق کوهستانی البرز و متعلق به دوره سوم زمین شناسی و سازند آن به نام شیست گرگان معروف است. نوع خاک آن رسی _ آهکی _ ماسه‌ای و گچی بوده به طوری که سنگ مزارهای آن نیز از سنگ‌های آهکی و شیست است.
۱۵۱ سنگ مزار از روستای سفید چاه منطقه هزار جریب و نیز از گورستان‌های منطقه شناسایی شد که از مهم‌ترین نمونه آنها سنگ مزار امام‌زاده شیخ نور متعلق به ۵۴۷ هجری.قمری و دو صندوق مزار امام‌زاده عبدالصالح و محسن حسن به تاریخ ۸۴۳ هجری.قمری روستای لرما و صندوق مزار امام‌زادگان عبدالرحمن و منصور و ابراهیم از فرزندان امام موسی الکاظم (ع) در روستای سفید چاه به تاریخ ۸۸۵ هجری قمری است.
قدیمی‌ترین سنگ مزار به دست آمده در گورستان سفیدچاه به سال ۸۳۰ هجری قمری است و در واقع ۵۵ سال از صندوق مزار امام‌زادگان سفیدچاه قدیمی‌تر بوده و با توجه به حضور سادات میرعمادی در نیمه دوم قرن هشتم هجری انتظار کشف سنگ مزارهای قدیمی‌تر دور از ذهن نیست اما با توجه به اینکه این گورستان در حوزه آبریز رودخانه نکا قرار دارد و با توجه به مسیل بودن منطقه، سنگ‌های زیادی در زیر لایه‌های آبرفتی پنهان شده به گونه‌ای که برای دسترسی به این مهم ناچار به پیگردی سنگ مزارها شدیم.
ناگفته نماند در اطراف بقعه سفیدچاه انتظار کشف سنگ‌های بسیار مهمی را داشتم اما با توجه به تکرار تدفین در یک نقطه سنگ‌های قدیمی‌تر از محل اصلی خارج ویا به صورت سنگ لحد و سنگ‌های حاشیه طولی مورد استفاده قرار گرفته و آسیب دید.
فرم ظاهری سنگ مزارها غالبا از نوع ریشه‌دار محرابی شکل هستند و عموما برای هر متوفی دو سنگ مزار یکی برای بالای سر و دیگری پائین پا در نظر گرفته شد.
سنگ‌های قبور سده نهم و دهم هجری قمری از نظر نوع خط و تزئینات و از حجاری بسیاری زیبایی برخوردار است و کتیبه‌ها عموما شامل صلوات کبیر و آیات قرآنی و بعضا شعر در سنگ بالای سر و نقوش تزئینی در پشت و روی سنگ است و نام متوفی و تاریخ وفات عموما بر روی سنگ زیر پا در حواشی یا وسط سنگ حجاری شد. سنگ‌های قرن نهم دارای تزئینات ساده از گل و برگ اسلیمی و نقوش محرابی شکل است و سنگ‌های قرن دهم و یازدهم با نقوش بسیار متنوع محرابی، کادر بندی و گره چینی، کتیبه‌های کوفی معقلی و تزئینات زیبای اسلیمی با نماد خورشید و گل‌های چند پر و غیره تزئین شد.
اساسا در دوره صفوی حواشی  و متن سنگ و حتی ضخامت آن نیز دارای تزئین است. سنگ مزارهای قرن سیزدهم و چهاردهم که از سنگ خاکستری رنگ است، غالبا فاقد هنر خوشنویسی بوده و خطوط به گونه یک خراش سطحی و نوشته غالبا به صورت بسیار ساده در متن سنگ و شامل نام متوفی، والد و تاریخ وفات حکاکی شده و حواشی و پشت سنگ معمولا به نقوش اختصاص داده شده است.
در مجموع با توجه به نوع تزئینات به ویژه هنر خوشنویسی باید اذعان کرد که کاتبان دارای سواد چندانی نبوده و خطوط آنها برگرفته و تلفیقی از خطوط ثلث، نسخ، رقاع و نستعلیق است. در سده نهم و دهم هجری قمری سنگ‌ها دارای خطوط قابل توجه بوده اما در سده‌های اخیر نوع خط سیر انحطاط داشته و بعضا شاهد غلط‌های فاحش املائی و حتی بی‌سوادی حجاران بودیم.
از اواسط سده یازده و دوازده هجری قمری سنگ‌های کمی دیده می‌شود و این کاستی یا به دلیل سیلاب‌ها و عوامل تخریب انسانی ویا اینکه از جمعیت منطقه‌ کاسته شد.
سنگ‌های قبور قرن سیزده تا کنون نیز غالبا متعلق به روستاهای دور و نزدیک هزارجریب و حتی فراتر از آن از استان گلستان است که اموات خود را پس از طی کیلومترها با توجه به صعب‌العبور بودن جاده منتهی به گورستان که تا دو دهه گذشته نیز فاقد جاده آسفالته بود را به این مکان آورده و این چیزی نبود و نیست مگر احترام و اعتقاد به سادات و همجواری عزیزانشان تا روز حشر با ائمه معصومین است.»




نظرات شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
زندان مخوف برای خلاف سنگین‌ها / تصاویر نیمی از مجسمه‌های سر معروف شیلی، زیر زمین بوده است +عکس تصاویر دیدنی از حیات وحش تانزانیا واکنش تند محمدرضا گلزار به یک خبر جنجالی عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ جواهرات زیر آب ۴۰۰ کشته در زلزله و سونامی اندونزی جرعه‌نوشی آهو در عکس روز نشنال جئوگرافیک عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ در میان بامبو
فیلم/ صحنه های سانسور شده بازی ایران_اسپانیا فیلم/ زیباترین گل های جام جهانی تا این لحظه امیرعباس کچلیک: ماهی ۵۰ میلیون درآمد دارم اشک ها و لبخندهای فینال لیگ قهرمانان عمل جراحی بهداد سلیمی با موفقیت انجام گرفت+ویدیو مراسم حرکت میلیونی عاشقان حرم اباعبدالله الحسین(ع) + فیلم همایش شیرخوارگان حسینی + فیلم قافله سالار داره میاد خدا کنه برگرده + فیلم نوحه خوانی سردار همدانی در ظهر عاشورا + فیلم