امروز: ۱۴ تير ۱۳۹۹ -
کد خبر: ۱۲۰۱۳۵
۲۲ خرداد ۱۳۹۹ - ۲۲:۰۸
پروفسور عطاءالله قبادیان، دانشمند سوادکوهی علوم زمین:
در مازندران خودمان کافی است به چرخه آلاینده، همین طور چپاول اراضی ساحلی و کشاورزی نگاهی بیندازید. ما هیچ کاری برای ترمیم محیط زیست نکردیم. با کارشناسان و مسوولان درباره تغییر کاربری اراضی و پیامدهای آن گفت‌وگو کردم و آن‌ها به طور علنی گفتند ما اعتبار نداریم.
تیترامروز/رضا شریعتی:پروفسور عطاءالله قبادیان دانشمند سوادکوهی علوم زمین، عضو هیأت علمی دانشگاه‌های وین اتریش و شهید‌بهشتی تهران، نویسنده و پژوهشگر، عضو انجمن نخبگان علمی آلمان و برنده جایزه پژوهشی هومبولت آلمان است. او معتقد است که جامعه ما بحران زیستی روبرو بوده و این بحران پدید آورنده مشکلات اجتماعی، اقتصادی، زیستی و حتی سیاسی در کشور است.
او با وجود 86  سال سن فردی جا افتاده، خردمند و متواضع است. با پروفسور مصاحبه‌ای ترتیب داده‌ایم که در ادامه می‌خوانید: 

*پروفسور به عنوان سوال اول از بحث محیط زیست شروع کنیم. تا چه اندازه مسائل اجتماعی و نگاه سیاسی به  محیط‌زیست ضربه زده است؟!
مسائل اجتماعی، سیاسی و اقتصادی با هم در آمیخته است و نمی‌توان این موضوعات را منفک از هم دانست. برای مثال شرایط امروز و بیماری کرونا را در نظر بگیرید این بیماری بخش‌های مختلف جامعه را تحت تاثیر قرار داده است و اثر بلند مدت خواهد گذاشت. فقر و درماندگی حداقل تاثیر این بیماری بر جامعه و اقتصاد است و همین‌طور روابط کشورها در بخش سیاسی تحت تاثیر این بیماری قرار دارد. ما با شیوع این بیماری  در بخش‌های مختلف به بن بست رسیده‌ایم. شرایط تولید کنندگان ما را ببینید. شرایط را در تهران به عنوان کانون سرمایه نگاه کنید. ما هیچ کاری نمی‌کنیم به جز شعار دادن. مسوولان هم فعلا به فکر کرونا هستند و پیامد‌هایش!
*منظور شما این است که تا زمانی که مسائلی نظیر فقر و درماندگی و کرونا وجود دارد کسی به سراغ محیط زیست نمی‌رود؟ درست متوجه شدم؟
دقیقا همین طور است. در مازندران خودمان کافی است به چرخه آلاینده، همین طور چپاول اراضی ساحلی و کشاورزی نگاهی بیندازید. ما هیچ کاری برای ترمیم محیط زیست نکردیم. با کارشناسان و مسوولان درباره تغییر کاربری اراضی و پیامدهای آن گفت‌وگو کردم و آن‌ها به طور علنی گفتند ما اعتبار نداریم. آنها سردرگم هستند و نمی‌دانند چطور باید عمل کنند، آن هم درحالیکه شمال ایران مورد تهاجم است. ما نخبگان را گوشه‌گیر کردیم و حتی دو واحد کار عملی و تحقیقاتی به دانشجوها در زمینه‌های مربوط به محیط زیست و حفاظت از آن‌ نمی‌دهیم. نمایندگان مازندران محیط زیست را شوخی فرض می‌کنند! در اروپا بعد از جنگ جهانی دوم این‌طور نبود که محیط زیست را رها کنند و فقط به مسائل اجتماعی و اقتصادی بپردازند. من در طرحی با عنوان نجات سرزمین بر اهمیت محیط زیست در کشور اشاره کردم. معتقدم ما محیط زیست را رها کردیم. سال 99 سال مرطوبی بوده است اما ما چه کردیم جز تخریب جنگل؟
* شما اظهار داشتی "سال مرطوبی داشتیم" یعنی در دوران ترسالی قرار گرفتیم؟
ما در سه چهار سال اخیر سال‌های پر بارانی داشتیم. اما به جای ذخیره آب رسوبات نرم نصیبمان شد و در آینده‌ای نه چندان دور شاهد گرد و غبار خواهیم بود چون نوار سبز جنگلی در ساحل دریای مازندران ایجاد نکردیم و گفتیم بودجه نداریم اکنون از شرق مازندران شاهد پیشروی کویر هستیم و باید منتظر فاجعه ملی باشیم. ایران در کمربند خشک قرار دارد و مشخص نیست سال‌های آینده با ترسالی مواجه باشیم یا خشکسالی! ما تالاب‌ها را خشک کردیم. خوزستان را ببینید پیش ‌بینی‌های انجام شده من در زمینه بحران ریزگردهای خوزستان در دهه 60 را ببینید. امروز می‌بینیم خوزستانی که در دهه 50 لقب کالیفرنیای دوم را گرفته بود، در حال تبدیل شدن به ویرانه است. 3 جلد کتاب در سال 48 در زمینه منابع طبیعی خوزستان و محیط‌‌‌زیست این منطقه نوشتم که هنوز موجود است. طرح‌های بزرگ و تحسین‌برانگیزی در این منطقه وجود داشت، اما اقدام‌های دهه‌های اخیر بلایی به سر این منطقه آورد که باعث شده با این بحران روبه‌رو باشیم یا دشت گرگان و گنبد را ببینید چه بر سرشان آمده است. در مازندران هم با این بی‌تدبیری‌ها دیری نخواهد پایید که همین بلا سرمان بیاید. رودخانه تجن و تلار مازندران حتی یک لایروبی ساده نمی‌شود با این وضع آیا نباید منتظر سیل باشیم؟
* شما در رشته علوم کشاورزی و منابع طبیعی هم تحصیل کردید. یکی از مسائلی که در چند سال اخیر زیاد در مورد آن شنیدیم محصول تراریخته است. عده‌ای می‌گویند خوب است و عده‌ای می‌گویند زیان بار است. بالاخره محصول تراریخته را باید مصرف کرد یا نه؟!
در گذشته اگر از پدربزرگتان یا قدیمی‌ها بپرسید از  خوشه‌های گندم و جوی مرغوب بذر تهیه می‌کردند که تندرست و در وضعیت مطلوبی بود. هیچ وقت گندم پژمرده بذر خوبی نمی‌دهد. این امر در گزینش طبیعی است. ما باید روند تکامل بذرها را بررسی کنیم و ببینیم یک خوشه گندم از کجا آمده و چگونه خواهیم توانست بهترین محصول را انتخاب کنیم تا بهترین بهره‌برداری را داشته باشیم.
*یعنی شما موافق استفاده از محصول تراریخته هستید؟
ما باید ببینیم هدف از محصول تراریخته چیست و در ژنش چه دستکاری‌هایی صورت گرفته است البته اینکه صرفا بخواهیم میزان محصول را بالاببریم بدون کیفیت اصلا خوب نیست. ما باید ببینیم این دست کاری به چه صورت انجام گرفته است. همیشه دست‌کاری کردن خوب نیست مثل دست برد ما به طبیعت.
* از طبیعت گفتید، یکی از طرح‌های پر سر و صدا که برای حفاظت از جنگل‌ها اجرا شد طرح تنفس جنگل بود. با این طرح موافقید؟
بنده احداث پژوهشکده علوم محیطی، گشایش اولین پارک علمی و پردیس شماره 2 دانشگاه شهید بهشتی را در کارنامه دارم و از موافقان ثبت  جهانی جنگل‌های سوادکوه بودم. معتقدم جنگل بنیان و اساس حیات است. ملتی که جنگل را از دست بدهد حیاتش را از دست داده است. در ایران این طور عادت داریم که مردم به سمت جنگل‌ها سرازیر می‌شوند و جنگل را به غارت می‌برند. پس ما برای بهره‌برداری و حفاظت از جنگل به چیزی فراتر از طرح تنفس نیاز داریم. ما هنوز در مرحله ندانستن هستیم. به شدت معتقدم مسوولان و مردم باید پوشش سبز جنگلی در حال انقراض مازندران را در یابند، اروپا به عنوان سبزترین منطقه توانسته بدون تخریب جنگل از آن بهره برداری کند اما در مازندران به علت استفاده و بهره برداری بی رویه، جنگل در حال نابودی است. جنگل منطقه هیرکانی(شمال ایران) مادر جنگلهای اروپاست، متاسفانه این جنگل باوجود گونه‌های نادرگیاهی وجانوری با بی‌توجهی مسوولان و بهره‌بردارن درحال نابودی است.
جنگل‌های کشور به ویژه مازندران کم کم در حال از دست دادن قدرت بازسازی خود هستند و به سمت کویر شدن پیش می‌روند و به علت بازسازی نشدن، جنگل‌های مازندران ظرفیت وجود صنایع سلولزی را ندارند . بنده در همان ابتدای راه اندازی صنایع چوب و کاغذ نیز این موضوع را به اطلاع مسوولان رساندم .
ایران کشور فقیری نیست که بخواهد با از بین بردن جنگل نیازهایی نظیر صنایع چوبی را تامین کند اما این هشدارها بی فایده است.
*پروفسور به عنوان آخرین سوال روستا و طبیعت به هم عجین شده‌اند و نمی‌توان در مازندران از روستا گفت و ذهن به سمت جنگل‌ها و رودخانه‌های شمال نرود. در حال حاضر شاهد تغییر بافت روستاها هستیم. نظرتان در این باره چیست؟!
مردم روستاها با فروش زمین‌های خود به شهرها هجوم آورده‌اند چون می‌خواهند از فقر فرار کنند. اما اگر در کشورهای اروپایی ببینید برنامه‌ریزی می‌کنند و توسعه را به روستاها می‌برند، ما برای بردن امکانات به روستاها چه کردیم؟ همه چیزمان به هم ریخته است مگر کشاورز روستایی نیاز ما را تامین نمی‌کند یا دامدارش، بارها گفته‌ام باز هم می‌گویم در روستاها باید امکانات فراهم کنیم. ما نباید بیایم و کاری کنیم روستایی فرار را به قرار ترجیح دهد. البته منظورم این نیست که ذهنیتمان از روستاها را تغییر دهیم. ما باید در روستاها امکانات ببریم و نباید اجازه دهیم تا روستایی نابود شود. اگر خودتان بودید از روستا با این امکانات مهاجرت نمی‌کردید؟ ما فرهنگ چند هزار ساله داریم اما در بهره بردن از آن عقیم هستیم.
*سخن پایانی؟
از شما و تمامی اصحاب رسانه که چشم و چراغ جامعه هستید تشکر می‌کنم و آرزو دارم تا مسوولان دردشان، درد طبیعت باشد.
نظرات شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
دریاچه‌ای به رنگ صورتی دادگاه رسیدگی به اتهامات ۲۱ متهم کلان ارزی نقاشی جورج فلوید روی دیوارها نامزد‌های بهترین عکس خبری جهان در سال ۲۰۲۰ جایزه خرس‌طلایی برای فیلم «شیطان وجود ندارد» فرش قرمز فیلم محمد رسول‌اف در جشنواره برلین شیوع کرونا؛ در قم چه خبر است؟ تصاویر تماشایی از اجرای امیرعباس در جشنواره
صدای «ابی» سرعت رانندگی را افزایش می‌دهد؟! صحبت‌های دانشجویانی که امروز از چین برگشتند نصیریان: وقتی مهرجویی گفت بیا، دویدم رفتم / فیلم فیلم/ صحنه های سانسور شده بازی ایران_اسپانیا فیلم/ زیباترین گل های جام جهانی تا این لحظه امیرعباس کچلیک: ماهی ۵۰ میلیون درآمد دارم اشک ها و لبخندهای فینال لیگ قهرمانان عمل جراحی بهداد سلیمی با موفقیت انجام گرفت+ویدیو مراسم حرکت میلیونی عاشقان حرم اباعبدالله الحسین(ع) + فیلم همایش شیرخوارگان حسینی + فیلم